Ochrona i bezpieczeństwo

Standardy ochrony dzieci
w Parafii pw. Świętych Piotra i Pawła Ap. w Złotowie

Wprowadzone: 10 sierpnia 2024 r. Zatwierdzone przez: Ks. Kan. Arkadiusz Kalinowski
Niniejszym z dniem 10 sierpnia 2024 r. zatwierdzam i wprowadzam w życie Standardy ochrony dzieci w parafii pw. Świętych Piotra i Pawła Apostołów w Złotowie.
Ks. Kanonik Arkadiusz Kalinowski Złotów, dnia 10 sierpnia 2024 r.
Preambuła i wstęp

Niniejszy dokument stanowi realizację obowiązku prawnego dotyczącego wprowadzenia we wszelkich instytucjach, w których przebywają małoletni, standardów ich ochrony przed krzywdzeniem (ustawa z dnia 28 lipca 2023 roku o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. 2023 poz. 1606, w tym ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich).

Poprzez niniejsze standardy Kościół realizuje misję powierzoną mu przez Pana, aby nie zginęło żadne z tych najmniejszych. Uznaje, że dobro dziecka jest najważniejsze. Ludzie Kościoła przyjmują nie tylko ustawową, lecz przede wszystkim moralną odpowiedzialność za ochronę i promowanie dobra wszystkich dzieci oraz zobowiązują się dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić bezpieczne i przyjazne środowisko, w którym dzieci są szanowane i doceniane.

Niedopuszczalne jest stosowanie przez kogokolwiek wobec dziecka przemocy w jakiejkolwiek formie. Wszyscy jesteśmy zobowiązani do uczenia się rozpoznawania tych, którzy potrzebują pomocy i wsparcia oraz bezzwłocznego podejmowania działań w przypadku podejrzeń lub ujawnienia okoliczności, które mogą wskazywać, że dziecku zagraża lub dzieje się krzywda.

Specyfika środowiska parafialnego

Parafia, jako podstawowa komórka instytucjonalna Kościoła, wyróżnia się specyficznymi obszarami działania. Odprawiane są w niej liczne nabożeństwa i uroczystości oraz sprawowane są sakramenty. W parafii funkcjonują różne grupy duszpasterskie, odbywają się zbiórki ministrantów, lektorów, próby scholi, wyjazdy parafialne.

Rodzice w zaufaniu przyprowadzają swoje dzieci do parafii i oczekują, że będą tam one bezpieczne. Z tego powodu standardy ochrony dzieci w obszarze parafialnym poszerzone zostały o ochronę osób dorosłych. Mają one za zadanie chronić przed krzywdą i przemocą, w tym przed wykorzystaniem seksualnym, i działają w obie strony – chronią zarówno parafian, jak i osoby duchowne, pracowników i wolontariuszy parafii.

Objaśnienie terminów
Osoby i role w Kościele
dziecko / małoletniOsoba poniżej 18. roku życia.
proboszczPrezbiter mianowany przez biskupa diecezjalnego na urząd proboszcza.
personel kościelnyDuchowny, osoba zakonna lub inna osoba zatrudniona przez Kościół na podstawie umowy, dobrowolnie lub nieodpłatnie.
wolontariuszOsoba dobrowolnie i bezpłatnie świadcząca pracę na rzecz innych, wykraczającą poza związki rodzinno-przyjacielskie.
osoba zaufanaOsoba wyznaczona przez proboszcza, odpowiedzialna za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach dotyczących przemocy.
klerykalizmPostawa nadmiernego szacunku wobec duchowieństwa i przekonania o ich wyższości moralnej – czynnik zagrożenia.
Formy przemocy wobec dziecka
przemoc fizycznaPrzemoc, w wyniku której dziecko doznaje fizycznej krzywdy lub jest nią zagrożone – działanie lub zaniechanie ze strony osoby odpowiedzialnej za dziecko.
przemoc psychicznaPrzewlekła, niefizyczna, szkodliwa interakcja: wrogość, obwinianie, odrzucanie, nieodpowiednie interakcje z dzieckiem.
zaniedbanieChroniczne lub incydentalne niezaspokajanie podstawowych potrzeb fizycznych i psychicznych dziecka przez osobę zobowiązaną do opieki.
wykorzystanie seksualneWłączanie dziecka w aktywność seksualną, której nie jest ono w stanie zrozumieć ani wyrazić na nią świadomej zgody.
groomingZachowania mające na celu przygotowanie dziecka do wykorzystywania seksualnego – nawiązanie szczególnej relacji, warunkowanie rodziców, osłabienie czujności otoczenia.
przemoc rówieśniczaBullying: intencjonalna, systematyczna przemoc werbalna, relacyjna, fizyczna lub elektroniczna wobec słabszego dziecka.
przemoc duchowaOdwoływanie się do przekonań religijnych w celu wyrządzenia szkody, szczególnie groźne gdy dopuszcza się jej osoba posiadająca duchowy autorytet.
cyberprzemocWszelka przemoc z użyciem technologii: komunikatorów, mediów społecznościowych, SMS, MMS – hejt, trolling, cyberstalking.
1 Standard
Stworzenie i zachowanie bezpiecznego środowiska w parafii
  • W parafii opracowano i wprowadzono w życie wewnętrzny dokument zawierający politykę ochrony przebywających tam dzieci i osób dorosłych, zgodnie z Ustawą Kamilka i Wytycznymi Kościoła katolickiego w Polsce.
  • W przygotowaniu wewnętrznego dokumentu uczestniczą zaangażowani świeccy, a także dzieci.
  • W parafii działa Zespół ds. Prewencji.
  • Polityka ochrony dotyczy: rekrutacji personelu, bezpiecznych relacji dorosły–dziecko, bezpiecznych relacji rówieśniczych, bezpiecznego korzystania z Internetu, ochrony wizerunku i danych osobowych, zasad reagowania na przypadki przemocy oraz prowadzenia rejestru interwencji.
  • Standardy ochrony są dostępne w parafii i podane do publicznej wiadomości – na stronie internetowej oraz wywieszone w widocznym miejscu.
2 Standard
Weryfikacja, delegowanie i edukacja kapłanów, osób konsekrowanych i świeckich pracujących z dziećmi
Obowiązki proboszcza
  • Do obowiązków proboszcza należy wdrażanie w życie standardów ochrony przed przemocą. Za niezastosowanie się do standardów odpowiedzialność personalnie ponosi proboszcz parafii, również wobec prawa.
  • O każdej osobie zaangażowanej w parafii i mającej kontakt z dziećmi proboszcz uzyskuje dane z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym.
  • Przed dopuszczeniem osoby do działalności z dziećmi proboszcz uzyskuje informacje z Krajowego Rejestru Karnego (przestępstwa z rozdz. XIX i XXV k.k. oraz art. 189a, 207 k.k. i ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii).
  • Proboszcz powołuje Zespół ds. Prewencji w składzie: osoba odpowiedzialna za standardy, osoba zaufana oraz osoba odpowiedzialna za interwencję.
  • Wszelka działalność dotycząca ochrony, interwencji i pomocy musi być dokumentowana. Notatki przechowuje proboszcz zgodnie z zasadami ochrony danych wrażliwych.
Obowiązki duszpasterzy dzieci
  • Czuwanie nad własną dojrzałością emocjonalną, psychiczną i duchową.
  • Dbanie o respektowanie zasad kultury i równego traktowania wszystkich dzieci.
  • Organizowanie działań duszpasterskich w miejscach bezpiecznych.
  • Utrzymywanie transparentnego kontaktu z rodzicami dzieci.
  • Przestrzeganie zasad prywatności, ochrony wizerunku i danych osobowych dzieci.
3 Standard
Sposób reagowania na oskarżenia lub niewłaściwe zachowania
  • W przypadkach przemocy fizycznej bądź seksualnej, gdy sprawcą jest osoba dorosła lub dziecko, należy zgłosić ten fakt zgodnie z prawem do organów ścigania lub do delegata właściwej instytucji kościelnej.
  • Gdy sprawa dotyczy niewłaściwego zachowania świeckich pracowników lub wolontariuszy, należy zbadać sprawę i – jeśli zajdzie potrzeba – wycofać tę osobę z pracy duszpasterskiej.
  • Jeśli niewłaściwe zachowanie dotyczy dziecka, należy zawiadomić jego rodziców i wraz z nimi podjąć odpowiednie działania.
  • Każda informacja o niewłaściwym zachowaniu powinna być traktowana poważnie – jest działaniem prewencyjnym.
  • Jeśli jakakolwiek osoba dorosła dowie się od dziecka, że doświadcza ono przemocy, automatycznie ma obowiązek zastosowania się do art. 304 k.p.k. – każdy, kto dowie się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić prokuratora lub policję.
4 Standard
Zapewnienie opieki i wsparcia osobom skrzywdzonym
  • Każda osoba, która mówi o doświadczanej przez siebie krzywdzie, winna zostać przyjęta z szacunkiem i uważnie wysłuchana.
  • Osoba skrzywdzona powinna otrzymać informację o możliwych formach pomocy na terenie parafii lub poza nią.
  • W sytuacji gdy osobą wskazaną jako sprawca jest kapłan lub osoba zaangażowana w parafii, należy jak najszybciej zapewnić bezpieczeństwo osobie skrzywdzonej. Osoby poszkodowane nie powinny być obarczane kosztami udzielanej im pomocy.
  • Jeśli osobą skrzywdzoną jest dziecko, pomoc powinna otrzymać również jego rodzina.
  • Wszelkie działania i uzyskane informacje objęte są zasadą poufności, ale osoby skrzywdzonej nie wolno zobowiązywać do zachowania tajemnicy.
5 Standard
Sposób postępowania z podejrzanymi i oskarżonymi o wykorzystanie seksualne i przemoc
  • Osoby oskarżone o przestępstwa lub po odbyciu wyroku nie powinny pracować z dziećmi, natomiast powinny zostać objęte pomocą duszpasterską.
  • Gdy podejrzanym lub oskarżonym jest dziecko, należy współpracować z jego rodzicami lub opiekunami prawnymi i otoczyć ich opieką duszpasterską.
  • Gdy osobą podejrzaną lub oskarżoną jest kapłan lub osoba konsekrowana, należy zastosować się do wskazań biskupa miejsca lub przełożonych zgodnie z Wytycznymi KEP.
  • Gdy osobą podejrzaną jest świecki pracownik lub wolontariusz, należy odsunąć go od pracy z dziećmi na czas wyjaśnienia sprawy i objąć stosowną opieką.
  • W przypadku fałszywego oskarżenia – jeśli zarzuty nie zostaną potwierdzone – należy przekazać informację o niewinności oskarżonego w formie komunikatu biskupa miejsca.
6 Standard
Zasady chroniące w obszarze parafialnym
Zasady bezpiecznego kontaktu bezpośredniego
  • Wszystkie spotkania z dziećmi powinny być organizowane w miejscach oficjalnych, ogólnodostępnych i przygotowanych.
  • Nie można przebywać z dzieckiem sam na sam w warunkach odizolowanych. Jeżeli dobro dziecka wymaga indywidualnego spotkania, musi ono być transparentne (uchylone lub przeszklone drzwi, powiadomienie rodziców).
  • Dzieci nie mogą przebywać w parafialnych pomieszczeniach mieszkalnych bez wiedzy i zgody rodzica lub opiekuna prawnego.
  • Dzieci powinny zawsze pozostawać pod opieką osoby dorosłej. Opiekunowie nie mogą być pod wpływem alkoholu lub substancji psychoaktywnych.
  • Zakazuje się przewożenia dzieci prywatnymi samochodami, zwłaszcza w pojedynkę, bez wiedzy i zgody rodziców lub opiekunów prawnych.
  • W obecności dzieci nie wolno wypowiadać treści i żartów o podtekście seksualnym ani prezentować treści obscenicznych, erotycznych lub pornograficznych.
  • Niedozwolone jest stosowanie przemocy fizycznej i psychicznej: poniżania, upokarzania, ośmieszania, dokuczania, znęcania się – bezpośrednio i za pośrednictwem mediów społecznościowych.
Zachowania niedozwolone
  • Wszelkie formy niechcianej czułości
  • Dotykanie piersi, pośladków, genitaliów
  • Pocałunki
  • Mocne, zamykające uściski
  • Klepanie po pośladkach, udach, kolanach
  • Łaskotanie lub mocowanie się
  • Masaże, sadzanie na kolanach
  • Kładzenie się lub spanie obok dziecka
  • Seksualizacja i seksizm
  • Poniżanie, mobbing, wulgaryzmy
Zachowania właściwe
  • Uścisk dłoni, delikatne objęcie lub pocałunek w policzek
  • Poklepanie po ramionach jako wyraz akceptacji
  • Dotyk ramion, rąk, barku jako wyraz bliskości
  • Trzymanie za ręce w czasie zabawy lub spaceru
  • Podnoszenie dzieci do ok. 3. roku życia
  • Przytulanie małych dzieci za zgodą rodziców
  • Siadanie w pobliżu małych dzieci
Zasady bezpiecznych wyjazdów
  • Na początku roku formacyjnego należy zapoznać rodziców z harmonogramem spotkań, uzyskać pisemną zgodę na udział dziecka oraz ustalić zasady odbioru i komunikacji elektronicznej.
  • Podczas wyjazdu rodzice lub opiekunowie prawni mają prawo do kontaktu ze swoim dzieckiem oraz z jego opiekunem.
  • Podczas wyjazdów parafialnych opiekunowie nie powinni nocować w tym samym pomieszczeniu co podopieczni. Szczególnie należy zadbać o ochronę dzieci w toaletach, łazienkach i przebieralniach.
Bezpieczny Internet i media elektroniczne
  • Jeśli parafia zapewnia dzieciom dostęp do Internetu, wdraża środki bezpieczeństwa blokujące dostęp do treści nieodpowiednich dla ich wieku.
  • Na urządzeniach z dostępem do Internetu powinno być zainstalowane i aktualizowane oprogramowanie filtrujące treści.
Zasady chroniące dorosłych
  • Sakrament pokuty i pojednania oraz spotkania związane z towarzyszeniem duchowym powinny odbywać się w miejscach do tego wyznaczonych (konfesjonał lub osobne, lecz widoczne miejsce). Niedopuszczalne jest spowiadanie w pokojach prywatnych.
  • Zaleca się, aby odwiedziny chorych odbywały się w obecności osoby trzeciej.
  • Zobowiązania i obietnice proboszcza lub pracownika parafii, zwłaszcza te finansowe, powinny być udokumentowane w formie pisemnej.
7 Standard
Edukacja dzieci oraz osób bezbronnych w ochronie swoich granic
„Edukacja to szczepionka na przemoc" – Edward James Olmos. Zapobieganie sytuacjom sprzyjającym wykorzystaniu odbywa się poprzez kształtowanie świadomości dzieci i uczenie ich asertywnego reagowania.

Formacja dzieci obejmuje reagowanie w sytuacjach, gdy są świadkami lub doświadczają:

  • Pozostawiania dzieci bez opieki.
  • Okazywania niechcianej czułości lub prób nawiązywania kontaktu w miejscach odosobnionych.
  • Przekraczania granic nienaruszalności cielesnej.
  • Zbyt intensywnego dążenia do osobistego kontaktu lub infantylnych zachowań opiekunów.
  • Prezentowania nieodpowiednich treści (materiały erotyczne, pornograficzne, obrazujące przemoc).
  • Nadmiernego i indywidualnego obdarowywania prezentami oraz innych form faworyzowania.
  • Proponowania lub używania alkoholu i substancji psychoaktywnych.
8 Standard
Szkolenie i stałe wsparcie dla osób zajmujących się profilaktyką
  • Wszyscy pracownicy i wolontariusze w parafii otrzymują potrzebną wiedzę o standardach, kodeksie zachowań i procedurach interwencji.
  • Pracownicy i wolontariusze pełniący funkcje wychowawcze dodatkowo są szkoleni z rozpoznawania oznak przemocy, strategii działania sprawców, prowadzenia rozmów z dziećmi oraz zagrożeń w Internecie.
  • Każda osoba pracująca z dziećmi co dwa lata uczestniczy w jednodniowym szkoleniu z zakresu prewencji.
  • Za szkolenie odpowiadają osoby delegowane przez diecezję, posiadające potwierdzone kompetencje.
  • Osoby odpowiedzialne za prewencję w parafii raz w roku uczestniczą w spotkaniu odpowiedzialnych za prewencję w diecezji.
9 Standard
Zapewnienie jakości i ciągłości działań w zakresie prewencji
  • Rodzice, opiekunowie prawni oraz małoletni mogą w każdym momencie prosić proboszcza o wgląd do papierowej wersji standardów i zapytać o ich stosowanie. Standardy udostępnione są także w formie elektronicznej na stronie internetowej parafii.
  • Dokument zawierający standardy ochrony dzieci aktualizowany jest co dwa lata.
  • Ewaluacja dokumentu dokonywana jest przez osobę odpowiedzialną za prewencję we współpracy z proboszczem, a następnie zatwierdzana przez osobę odpowiedzialną w diecezji za prewencję.
Telefony wsparcia
bezpłatne numery pomocowe
800 70 2222
Wsparcie w kryzysie psychicznym
bezpłatnie · całodobowo · 7 dni w tygodniu
116 123
Wsparcie w kryzysie emocjonalnym
bezpłatnie · całodobowo · 7 dni w tygodniu
22 594 91 00
Wsparcie w depresji
bezpłatnie · śr. i czw. 17:00–19:00
800 108 108
Wsparcie dla osób w żałobie i po stracie
bezpłatnie · pn.–pt. 14:00–20:00
112
Numer alarmowy
bezpłatnie · całodobowo · 7 dni w tygodniu
Niebieska Linia – więcej informacji i wsparcie online: www.niebieskalinia.info